EPCM / FIDIC shartnomalari
Shartnoma — boshlanishdagi rasmiyatchilik emas, loyiha yopilgunga qadar u bilan boshqariladigan vosita. Shartnoma strategiyasini tuzamiz, tender o'tkazamiz va shartnomani yuritamiz, shu jumladan FIDIC bo'yicha.
Shartnoma imzolash uchun yozilgan, ijro uchun emas: bahsli holat yuzaga kelganda undan javob topilmaydi.
Pudratchi da'vo qo'yadi, rad etishni asoslash uchun esa hech nima yo'q — yozishmalar shartnoma tartibida emas, messenjerda olib borilgan.
Xorijiy pudratchi yoki kredit beruvchi bank FIDIC talab qiladi, jamoada esa bu shartlar bo'yicha tajriba yo'q.
Tender yakuniy narxlarni solishtirishga aylanadi, holbuki ishtirokchilar turli hajm va turli risklarni hisoblagan.
Shartnoma strategiyasi
Loyiha qaysi paketlarga bo'linadi, har biriga qaysi turdagi shartnoma mos keladi va risklar tomonlar o'rtasida qanday taqsimlanadi. Tender davomida emas, undan oldin hal qilinadi.
Tender hujjatlari
Texnik topshiriq, hajmlar vedomosti, shartnoma loyihasi va baholash mezonlari. Ishtirokchilar bir xil narsani hisoblaydi — takliflar shuning uchun solishtirsa bo'ladigan bo'ladi.
Tender o'tkazish
Takliflarni qabul qilish va ochish, texnik hamda tijoriy baholash, muzokaralar, tanlovni hujjatli asoslash.
Ilovalari bilan shartnoma
Hajmlar, grafik, to'lov tartibi, sifat talablari va o'zgartirish tartibi — shartnoma murojaat qiladigan ilovalar sifatida, deklaratsiya sifatida emas.
FIDIC bo'yicha yuritish
Belgilangan muddatlarda xabarnomalar, tartib bo'yicha yozishmalar, shartnoma asosidagi qarorlar. O'tkazib yuborilgan xabarnoma muddati odatda bahsning o'zidan qimmatga tushadi.
Da'volar bilan ishlash
Pudratchining muddat va pul bo'yicha talablarini tahlil qilish: asoslilik, hisob-kitob va hujjatli bazaga tayangan buyurtmachi pozitsiyasi.
Shartnomani yopish
Yakuniy hisob-kitob, ochiq talablarni hal qilish, kafolat majburiyatlari va ta'minotni qaytarish.
- 1
Paketlash va shartnoma turini tanlash
Ish paketlarini va har biriga mos shartnoma shaklini aniqlaymiz. Shu yerda buyurtmachi qaysi risklarni o'zida qoldirishi va qaysilarini qanday narxda o'tkazishi hal bo'ladi.
- 2
Tenderga tayyorgarlik
Hujjatlar to'plami, baholash mezonlari va ishtirokchilar ro'yxati shakllantiriladi. Shartnoma loyihasi g'olib tanlangandan keyin emas, topshiriq bilan birga beriladi.
- 3
Tender va muzokaralar
Takliflarni texnika va narx bo'yicha baholash, aniqlashtiruvchi savollar, muzokaralar va asoslangan tanlov.
- 4
Shartnoma tuzish
Shartlar va ilovalarni yakunlash, ta'minot hamda sug'urtani tekshirish, imzolash.
- 5
Yuritish
Shartnomani yopilgunga qadar olib borish: muddatlar, xabarnomalar, o'zgarishlar, da'volar, to'lovlar.
Shartnomalar va da'volar grafik hamda byudjet yonida
Shartnoma majburiyatlari, o'zgarishlar va ochiq talablar muddat va pul ko'rinadigan joyda turadi. Da'voning topshirish sanasi va byudjetga ta'siri alohida ma'lumotnoma emas, o'sha ma'lumotlarning natijasi.
Bu qanday ko'rinishini ko'rish- FIDIC nima va oddiy shartnoma bor ekan, u nega kerak?
- FIDIC — qurilish shartnomalarining xalqaro tan olingan tipik shartlari. Qiymati matnning o'zida emas, ishlab chiqilgan tartiblarda: da'vo qanday bildiriladi, qaysi muddatda, kim qaror qabul qiladi va rozilik bo'lmasa nima bo'ladi. Oddiy shartnoma ko'pincha tomonlar nima qilishi kerakligini yozadi, lekin bir narsa noto'g'ri ketganda nima qilishni yozmaydi.
- EPCM EPC dan nimasi bilan farq qiladi?
- EPC da pudratchi loyihalash, yetkazib berish va qurilishni qat'iy narxda o'z zimmasiga oladi va riskni ko'taradi. EPCM da ijrochi bu ishlarni buyurtmachi manfaatida boshqaradi, pudratchilar bilan shartnomalarni esa buyurtmachining o'zi tuzadi. EPC qimmatroq, lekin narx jihatidan bashoratliroq; EPCM moslashuvchan va xarajatlar bo'yicha shaffofroq, ammo buyurtmachidan yetuk boshqaruvni talab qiladi.
- Shartnoma allaqachon imzolangan. Qo'shila olasizmi?
- Ha. Imzolangan hujjatni tahlil qilishdan boshlaymiz: qanday tartiblar nazarda tutilgan, qanday xabarnoma muddatlari amal qiladi, buyurtmachining pozitsiyasi qayerda kuchsiz. Keyin mavjud doirada yuritishni quramiz. Imzolangan shartnomani qayta yozib bo'lmaydi, lekin undan to'g'ri foydalanish deyarli har doim mumkin.
- FIDIC dagi «Muhandis» kim va siz bo'la olasizmi?
- Bu shartnomadagi nomlangan rol: shartnomani yuritadi, da'volar bo'yicha qaror qabul qiladi va to'lovlarni tasdiqlaydi, belgilangan tartib asosida ish ko'radi. Ha, biz bu vazifani bajara olamiz — u shartnomada tegishli vakolatlar bilan mustahkamlangan bo'lsa.
Biz loyihani to'liq olib boramiz, lekin har bir vazifani alohida ham bajarish mumkin.
Loyihangizni nazoratga olishga tayyormisiz?
Vazifa haqida ayting — 1–2 kun ichida jamoa tuzilmasi, yo'l xaritasi va tijorat taklifini tayyorlaymiz.